Bilim İnsanları Yıllar Önce Uyarmıştı: İstanbul'daki Sel Felaketinin Perde Arkası

Önemli Gelişmeler

İstanbul, 14 Ekim'de etkili olan şiddetli yağışların ardından adeta felaket yaşadı. Evler ve iş yerleri sular altında kalırken, ulaşım durma noktasına geldi ve maalesef can kayıpları yaşandı. İstanbul Valiliği'nin 14 Ekim saat 20.00 itibarıyla paylaştığı ilk verilere göre, kent genelinde 1.277 su baskını, 15 heyelan ve 47 mahsur kalma olayı kayıtlara geçti. Özellikle Beykoz-Ömerli bölgesine metrekare başına 193,84 kilogram yağış düştüğü belirtildi. Bu olaylar, İstanbul'un altyapısının ve kent planlamasının şiddetli yağışlara karşı ne kadar kırılgan olduğunu bir kez daha gözler önüne serdi.

Öne Çıkan Noktalar

• İstanbul'da 14 Ekim'de yaşanan şiddetli yağışlar, 1.277 su baskınına ve can kayıplarına yol açtı.
• Bilimsel araştırmalar, betonlaşmanın artması, dere yataklarına yapılan yapılaşma ve yetersiz drenaj sistemlerinin sel riskini artırdığını gösteriyor.
• Yeşil çatılar ve su geçirgen yol yüzeyleri gibi uygulamaların, yüzey akışını ve taşkın tehlikesini azaltabileceği belirtiliyor.

Neden Önemli?

İstanbul'un sık sık sel felaketleriyle karşı karşıya kalmasının ardında yatan nedenler, yıllardır bilimsel çalışmalarla ortaya konuluyor. Seda Ertan ve Rahmi Nurhan Çelik'in 2021'de yayımlanan bir araştırması, Kağıthane Deresi havzasında yaptığı incelemelerde, betonlaşmanın yağmur suyunun toprağa sızmasını engellediğini ve asfalt/beton yüzeylerden suyun hızla akarak drenaj sistemlerine yüklenmesine neden olduğunu vurguluyor. Bu durum, kısa sürede drenaj kapasitesinin aşılmasına ve taşkınlara yol açıyor.

Tarihte Ayamama Deresi'nde 2009 yılında yaşanan ve 32 kişinin hayatını kaybettiği sel felaketi de dere yataklarındaki yapılaşmanın ne denli büyük risk taşıdığını gösteriyor. Sezar Gülbaz ve çalışma arkadaşlarının yaptığı araştırmalar, dere yataklarının sadece suyun aktığı kanallar olmadığını, aynı zamanda şiddetli yağışlarda taşkın düzlüklerinin de su yayılma alanına dönüştüğünü ortaya koyuyor. Bu alanlara yapılan yapılaşma, felaketlerin boyutunu artırıyor.

2022'de yayımlanan bir başka İstanbul araştırması ise taşkın tehlikesini ve toplumsal kırılganlığı birlikte değerlendirerek, yağışın yanı sıra geçirimsiz yüzeylerin ve drenaj ağının yetersizliğinin risk faktörleri arasında olduğunu belirtiyor. Bu bulgular, İstanbul'un gelecekteki sel felaketlerine karşı daha dirençli hale gelmesi için kentsel planlama ve su yönetimi stratejilerinde acil değişiklikler yapılması gerektiğini açıkça ortaya koyuyor.