Hititlerin Devlet Hafızası Sivas Kayalıpınar'da Gün Yüzüne Çıktı

Önemli Gelişmeler

Anadolu toprakları, Sivas'ın Yıldızeli ilçesindeki Kayalıpınar'da, Eski Asur ve Hitit kaynaklarında Šamuḫa olarak bilinen antik yerleşimde sürdürülen kazılarla, Hitit uygarlığının yaklaşık 3 bin 400 yıl önceki devlet belgelerini günümüze taşıdı. Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, 2026 yılı kazılarında Kral II. Tudhaliya dönemine ait 131 çivi yazılı tablet ve parçasının keşfedildiğini sosyal medya hesabından duyurdu. Geçtiğimiz sezon bulunanlarla birlikte bu sayı 184'e ulaşarak, Kayalıpınar'daki kraliyet arşivini 21. yüzyılda ortaya çıkarılan en kapsamlı Hititçe arşiv hâline getirdi.

Hititçe ve Hurrice kaleme alınan bu eşsiz belgeler, yaklaşık 3 bin 400 yıl öncesinin devlet yönetimini, askerî gelişmelerini, inanç dünyasını ve kraliyet ailesinin yaşamını doğrudan aktarıyor. Tabletler arasında, şehirden şehre yayılan, özellikle çocukları ve bebekleri etkileyen yüksek ateşli bir salgının izleri bulunuyor. Hastalanan bir bebek prensesin sağlık durumu, ardından vefatı ve cenaze ritüeli de kayıtlarda detaylıca yer alıyor.

Arşivdeki diğer dikkat çekici bulgular arasında, Batı Anadolu'daki Hitit generallerinin krala gönderdiği mektuplar yer alıyor. Bu mektuplar, düşman tehdidi karşısında asker, at ve savaş arabası taleplerini ve yardım ulaşmaması hâlinde ordunun yok olabileceğine dair uyarıları içeriyor. Ayrıca, kuş falcılarının izledikleri güzergâhları ve gözlemlerini kaydettikleri tabletler, Hititlerin kehanet uygulamalarına ilişkin daha önce bilinmeyen bilgiler sunuyor. Bu metinler kehanet, fal, mektup, ritüel ve dua kategorilerinde sınıflandırılıyor.

Öne Çıkan Noktalar

• Sivas Kayalıpınar'da, Kral II. Tudhaliya dönemine ait 131 yeni çivi yazılı tabletin keşfedilmesiyle toplam arşiv 184 parçaya ulaştı.
• Bu arşiv, 21. yüzyılda bulunan en kapsamlı Hititçe arşiv olup, 3 bin 400 yıl öncesine ait devlet yönetimi, askerî olaylar ve inanç sistemleri hakkında doğrudan bilgi veriyor.
• Tabletlerde, antik bir salgın hastalığın etkileri, bir bebek prensesin ölümü ve cenaze ritüeli ile Hitit generallerinin askerî yardım talepleri gibi detaylar yer alıyor.

Neden Önemli?

Kayalıpınar'da ortaya çıkarılan bu kraliyet arşivi, Hitit tarihinden dinî uygulamalarına, dilin gelişiminden kâtiplik kültürüne kadar pek çok alanda yeni bir kapı aralıyor. Anadolu'nun binlerce yıllık hafızasını bilimle gün yüzüne çıkaran bu belgeler, dönemin sosyal yapısı, sağlık sorunları ve askerî stratejileri hakkında eşsiz birincil kaynaklar sunuyor. Özellikle antik bir salgının detayları ve kraliyet ailesi üzerindeki etkileri, tarihte benzeri görülmemiş bir pencere açarak, geçmişteki yaşam koşulları ve mücadeleler hakkında derinlemesine bir anlayış sağlıyor. Bu keşif, Hititoloji alanında önemli bir dönüm noktası olarak kabul ediliyor ve gelecekteki araştırmalar için zengin bir veri tabanı oluşturuyor.